Bir yabancı futbolcu sayısı saçmalığı sürüp gidiyor ligimizde. Peşinen söyleyeyim; yabancı sınırlamasına karşıyım. Herhangi bir sınırlama olmaması gerektiğini düşünüyorum ama…

‘Ama’sı da; yabancı oyuncu transfer edilirken bazı şartların oluşması…

Ülkemiz ekonomik anlamda kaynakları bol olan (!) bir ülke değil. Yabancı futbolcuya da çakıl taşı vermiyorsun en nihayetinde. Bir lirası, bizim bir liramızın, yaklaşık 53 katı olan birimle para veriyorsun eloğluna. Eh bunun da bir sınırlaması olmalı. Bu işin ekonomik tarafı, sportif tarafına gelecek olursak…

YABANCI TRANSFERİNDE KRİTELER MUTLAKA OLMALI

Yukarıdaki girizgâh işin ekonomik tarafı haliyle. Sportif açıdan ise yapılacak yabancı oyuncu transferlerinin bir takım kuralları olmalı ki; bu ülke sportif açıdan kazansın hem ekonomik açıdan kârlı çıksın.

Türkiye Futbol Federasyonu, hali hazırda, 10+4 kuralını uyguluyor. Yani; takımların kadrosunda bulunacak 10 yabancı futbolcu için hiçbir standart bulunmuyor geride kalan 4 futbolcunun, 01.01.2003 veya bu tarihten daha sonra doğmuş olması gerekiyor. 

Avrupa’nın önde gelen liglerinde de bazı kriterler var. Örneğin İngiltere’de; kâğıt üstünde yabancı oyuncu sayısı için doğrudan bir üst sınır yok ancak GBE (Governing Body Endorsement) adı verilen çok sıkı bir puanlama ve çalışma izni sistemi uygulanıyor. Sistem şu şekilde işliyor:

1-) Puan Sistemi (15 Puan Şartı): Bir yabancı oyuncunun transfer olabilmesi için uluslararası maç sayısı, eski kulübünün kalitesi, oynadığı ligin seviyesi ve kulüp başarıları gibi kriterlerden en az 15 puan toplaması gerekir.

2-) Otomatik Geçiş: Eğer oyuncu, FIFA sıralamasında üst sıralarda yer alan bir ülkenin millî takımında son iki yılda düzenli forma giydiyse doğrudan çalışma izni alır.

3-) Kadroda Yerli Şartı: 25 kişilik ana kadroda en fazla 17 yabancı (veya "Home-Grown" olmayan) oyuncu bulunabilir. En az 8 oyuncunun "Home-Grown" (ülke içinde yetişmiş) olması zorunludur.

Yine Avrupa’nın önde gelen liglerinden olan Almanya, Avrupa'nın yabancı oyuncu konusunda en serbest liglerinden biridir. Sahaya çıkan veya kadroda bulunan yabancı oyuncu sayısına hiçbir sınırlama getirilmez. Bunun yerine yerli ve altyapı oyuncularını koruma odaklı bir kota sistemi vardır.

1-) 12 Alman Oyuncu Şartı: Kulüpler, tescil ettirdikleri profesyonel kadrolarında Almanya pasaportuna sahip en az 12 futbolcu bulundurmak zorundadır.

2-) Altyapı (Kulüp Eğitimi) Şartı: Kadrodaki oyunculardan en az 8 tanesinin yerel altyapılardan yetişmiş olması gerekir. Bu 8 oyuncudan en az 4'ünün doğrudan transferi yapan kulübün kendi akademisinden çıkmış olması zorunludur.

3-) Kulüpler bu iki şartı karşıladığı sürece geri kalan tüm kontenjanları istedikleri ülkeden yabancı oyuncularla doldurabilir ve sahaya sınırsız yabancıyla çıkabilir.

Son örneği İspanya’dan verelim; 

İspanya'da sistem tamamen "Avrupa Birliği (AB) dışı pasaport" (Non-EU) ayrımına dayanır. AB üyesi ülkelerin vatandaşları İspanya'da yerli statüsünde oynuyor.

1-) Üç Yabancı (AB Dışı) Sınırı: La Liga kulüpleri kadrolarında en fazla 5 AB dışı futbolcu tescil edebilir ve maç günü kadrosuna bunlardan en fazla 3 tanesini dâhil edebilir.

2-) Anlaşmalı Ülke İstisnaları (Cotonou & Samoa Anlaşması): Afrika, Karayip ve Pasifik (ACP) ülkelerinden gelen futbolcular, yapılan uluslararası anlaşmalar nedeniyle İspanya'da yabancı (Non-EU) statüsünde sayılmaz, AB vatandaşı gibi işlem görür.

3-) Çifte Vatandaşlık Kolaylığı: Özellikle Güney Amerikalı futbolcular (Brezilya, Arjantin vb.), İspanya'da 2 yıl kesintisiz yaşadıktan sonra İspanyol vatandaşlığına başvurup yabancı kontenjanından çıkabildikleri için kulüpler bu sınırı kolayca esnetebilmektedir.

Avrupa’nın önde gelen üç ligi olan İngiltere Premier Ligi, Almanya Bundesliga ve İspanya La Liga’da yabancı sorunu bu şekilde çözülmüş.

DÖNELİM ANNEMİZİN LİGİNE…

Yukarıda yazdık; yabancı transfer ederken, parayı ekonomik olarak kullanmak lazım. Benim-naçizane- teklifim şudur;

• Süper Lig takımlarının takımların federasyona sezon başında verdiği oyuncu listesinde en az en az 9 yerli oyuncu olmalı ve bu dokuz oyuncunun en az 4’ü o takımın kendi alt yapısından yetişmeli.

• Süper Lig’e transfer olacak yabancı oyuncu için, tıpkı İngiltere’de olduğu gibi, bir puanlama sistemi getirilmeli ve bu sistem hiçbir şekilde delinmemeli. 

• Süper Lig takımları kadrolarına katacakları her yabancı oyuncu için, zorunlu ve Spor Bakanlığı kontrolünde olacak ve başka hiçbir kaynakta kullanılamayacak şekilde alt yapısına, mecbur ve istisnasız şekilde, kaynak ayrılmalı.

• Süper Lig haricinde olan ligler için; 1.Lig’te en fazla 3 yabancı hakkı tanınmalı daha alttaki ligler için yabancı oyuncu bulundurulmamalı.

• Yabancı oyuncusu olan takım bir alt lige düşerse; takımında bulunan yabancı oyuncu sayısı kadar, Spor Bakanlığının kontörlünde ve başka hiçbir kaynağa aktarılamayacak olan alt yapısı için para aktarmalı.

• Futbolun başına ahbap çavuş ilişkisiyle değil, liyakat sistemiyle yöneticiler gelmeli.

Sporun içinde yetişmiş; oynamış, maç anlatmış, maç yönetmiş, çeşitli medya organlarında spor sevisi yöneticiliği ve spor yazarlığı yapan benim, önerilerim bunlar. Elbette ki, benden daha çok futbolla iç içe olan futbol insanları, akademisyenler de öneriler getireceklerdir. Futbol açısından akil insanların bu önerileri ile yabancı kuralının ‘doğrusunun’ bulunacağına eminim. Aksi takdirde; yeteneği aldığı para kadar etmeyecek ‘yerli oyuncular’ sırf bu ülke topraklarında doğdu diye, menajer oyunlarıyla hak etmedikleri yerlerde olacaklar. Ve bu yüzden de futbolumuz Dünya’da boy göstermeyecek.